Nadczynność tarczycy występuje u około 2% całej populacji. Kobiety do 50 roku życia chorują częściej niż mężczyźni. Objawy nadczynności tarczycy pojawiają się najczęściej po raz pierwszy w okresie wiosny i lata, rzadziej w okresie jesieni i zimy. Najczęstsze przyczyny nadczynności tarczycy to choroba Gravesa-Basedowa, wole wieloguzkowe i gruczolak autonomiczny. Nadczynność tarczycy może być też następstwem zapalenia tarczycy czy stosowania jodu.

Niedoczynność tarczycy jest stanem związanym ze zmniejszoną produkcją hormonów tarczycy, co prowadzi do spowolnienia metabolizmu całego organizmu. Najczęstszą przyczyną niedoczynności tarczycy jest choroba Hashimoto. Do innych zalicza się wrodzony niedorozwój tarczycy i niedobór jodu. Częstość występowania niedoczynności tarczycy wynosi do 5% całej populacji. Do najczęstszych objawów należą: spowolnienie psychoruchowe, stany depresyjne, łatwe męczenie się, uczucie zimna, wzrost masy ciała, zaparcia, wzdęcia, wypadanie włosów, chrypka, zaburzenia miesiączkowania, spadek libido i zaburzenia potencji.

Objawy nadczynności tarczycy:

  • Drażliwość, nerwowość
    Zazwyczaj dotyczy Pań, które mają małe dzieci oraz osób na kierowniczych stanowiskach. Nie mogą sprostać obowiązkom, są wiecznie rozdrażnione, źle przyjmują wszelkie uwagi, bez powodu wpadają w złość. Trudno im się skoncentrować na jednym zadaniu.
  • Nadwrażliwość na ciepło i nadmierna potliwość
    Przyspieszona przemiana materii sprawia, że organizm wytwarza więcej ciepła i musi je odprowadzić. Stąd nasilone pocenie się. Osoby z nadczynnością tarczycy źle znoszą wysokie temperatury. Zimą chodzą w cienkich płaszczach i nieustannie wietrzą pokoje.
  • Kołatanie serca – bardzo szybkie bicie
    Może być niebezpieczne, zwłaszcza u ludzi starszych, u których przekształca się w migotanie przedsionków, prowadzące do niewydolności serca.
  • Duszność
    Pojawia się nawet po niewielkim wysiłku fizycznym. Nasila dolegliwości przy astmie i chorobach płuc.
  • Spadek wagi
    Łączy się z szybkim spalaniem kalorii. Chory jest bez przerwy głodny, je również w nocy, ale i tak chudnie, i to dużo: od kilku do 30 kilogramów w ciągu niewielu miesięcy.
  • Drżenie rąk
    Bardzo krępujące. Budzi podejrzenia o nadużywanie alkoholu. Kiedy trudno utrzymać w ręku łyżkę, włożyć klucz do zamka, napisać coś czytelnie, chory szuka pomocy u neurologa, obawiając się choroby Parkinsona.
  • Osłabienie mięśni, najczęściej nóg
    Ciężko wchodzić po schodach czy wstawać z fotela bez wspierania się na rękach.
  • Biegunki
    Są związane z bardzo szybką przemianą materii. Wypróżnienia mogą się zdarzać nawet trzy razy dziennie.
  • Nieregularne miesiączki
    Zwykle bywają skąpe lub całkowicie zanikają.
  • Dolegliwości skórne
    Na podudziach i stopach pojawiają się czerwone, mocno swędzące plamy. Nogi nad kostkami bywają mocno opuchnięte. Skóra swędzi. Włosy robią się rzadkie, cienkie i sztywne, trudno je ułożyć lub zakręcić. Paznokcie są łamliwe, mają nierówną powierzchnię i czasem zmieniony kolor.
  • Łzawienie
    Z reguły przy wietrze i ostrym świetle. Chory odczuwa ból, pieczenie oczu (piasek pod powiekami), widzi obraz zamazany lub podwójny. Pod oczami pojawiają się worki.
  • Wole
    Sygnalizuje zaawansowane stadium nadczynności tarczycy.

Objawy niedoczynności tarczycy:

  • męczliwość, duszność wysiłkowa, spłycenie oddechu,
  • nadmierna senność,
  • stałe odczuwanie zimna (nawet w upalne dni),
  • częste zaparcia,
  • sztywność mięśni oraz obolałe stawy
  • przyrost wagi mimo braku apetytu,
  • ochrypły głos,
  • słabsza pamięć i osłabiona zdolność koncentracji,
  • obrzęk powiek, „nalana” twarz, często pojawia się tzw. drugi podbródek,
  • obrzęk szyi wraz z zanikiem dołków nad obojczykami,
  • zaburzenia miesiączkowania,
  • łamliwość i wypadanie włosów,
  • przerzedzanie się brwi,
  • suchość skóry oraz utrata owłosienia w dołach pachowych,
  • obniżenie nastroju i myśli depresyjne,
  • objaw „brudnych kolan”, „brudnych łokci”,
  • ślepota zmierzchowa,
  • zatrzymanie wody w organizmie,
  • trudności z utrzymaniem ciąży,
  • impotencja i zmniejszenie libido,
  • objawy choroby wieńcowej oraz bradykardia zatokowa,
  • spowolnienie ruchów,
  • gromadzenie się płynu w otrzewnej.

Przyczyny nadczynności tarczycy:

  • choroba Gravesa-Basedowa (schorzenie autoimmunologiczne, w której zachodzi nadmierna produkcja hormonów przez tarczycę),
  • guzki tarczycy,
  • poporodowe zapalenie tarczycy,
  • choroby przysadki.

Badania diagnostyczne w chorobach tarczycy

Choroby tarczycy diagnozuje się, wykonując analizę krwi i oznaczenie poziomu wolnych hormonów tarczycy fT3, fT4 oraz TSH (tyreotropiny) – hormonu przysadki mózgowej stymulującego pracę tarczycy.

W obrębie tarczycy często tworzą się guzki – „zimne” (nie produkujące hormonów) i „gorące” (aktywne). I jedne, i drugie grożą zezłośliwieniem (głównie aktywne).

Nasi specjaliści wykonują USG,  lub biopsję aspiracyjną cienkoigłową (BAC), a także mogą zlecić prześwietlenie klatki piersiowej. Badania te pozwalają określić rodzaj i rozmiary guzków. Biopsja daje odpowiedź na pytanie, czy guzki są złośliwe, czy nie. Zdjęcie RTG pokazuje, czy tarczyca rozrasta się w stronę tchawicy. Wtedy tworzy tzw. wole zamostkowe, niewidoczne, ale utrudniające oddychanie.