Jeżeli w surowicy stężenie prolaktyny przekracza wartości prawidłowe (w zależności od laboratorium 20-25 ng/ml u kobiet, powyżej 5 ng/ml u mężczyzn) mówimy o zaburzeniu hormonalnym – Hiperprolaktynemii. Pamiętaj nie jest to choroba, a jedynie objaw, dlatego bardzo ważne jest jej ustalenie przyczyny i w zależności od tego optymalne postępowanie. Niestety hiperprolaktynemia nierzadko jest przyczyna niepłodności. Odnotowujemy ją najczęściej u Pań w wieku rozrodczym, które już rodziły dziecko.

Mówi się o niej wtedy, gdy dochodzi do zwiększonej produkcji hormonu prolaktyny u Pań, które nie karmią piersią. Jest bardzo często czynnikiem przyczyniającym się do wtórnej niepłodności.

Co trzeba wiedzień o hiperprolaktynemii

Prolaktyna to hormon, który produkowany jest przez przysadkę. Jest ona odpowiedzialna za produkcję pokarmu, gdy mama karmi piersią. Hamuje też wydzielanie hormonów (folikulotropowego, lutenizującego), które odpowiadają za pobudzanie jajników do produkcji jajeczek.

Nieobecność ich wyjaśnia, dlaczego mamy, które karmią piersią często nie mają okresu przez kilka miesięcy po porodzie. Owulacja nie następuje ze względu na wyższe stężenie prolaktyny. Kiedy dziecko zaczyna jeść pokarmy stałe i przerwy pomiędzy kolejnymi karmieniami piersią się wydłużają, spada poziom prolaktyny i pojawia się normalna miesiączka.

Przyczyny występowania hiperprolaktynemii możne podzielić na trzy grupy:

1. Przyczyny fizjologiczne:

  • hipoglikemia,
  • drażnienie brodawek sutkowych,
  • ciąża,
  • karmienie piersią,
  • stres, sen.

2. Przyczyny farmakologiczne:

  • leki przecidepresyjne,
  • leki uspokajające,
  • neuroleptyki,
  • hormony (estrogeny, antyandrogeny),
  • leki przeciwnadciśnieniowe (werapamil, metylodopa, rezerpina),
  • leki zmniejszające wydzielanie soku żołądkowego (cymetydyna),
  • opiaty.

3. Przyczyny patologiczne (choroby):

  • guzy przysadki,
  • marskość wątroby,
  • padaczka,
  • uraz klatki piersiowej (w tym operacje chirurgiczne, półpasiec),
  • choroby podwzgórza i szypuły przysadki,
  • pierwotna niedoczynność tarczycy,
  • przewlekła niewydolność nerek.

Jak rozpoznajemy hiperprolaktynemię?

Podstawą rozpoznania jest stwierdzenie wysokiego poziomu tego hormonu we krwi Pań które nie karmią piersią.

Objawy hiperprolaktynemii:

  • niewydolność ciałka żółtego,
  • brak regularnych krwawień,
  • bolesne stosunki seksualne,
  • utratę libido,
  • guzy sutków,
  • brak owulacji,
  • zespół napięcia przedmiesiaczkowego,
  • mlekotok,
  • objawy powodowane przez obecność makrogluczolaka – bóle głowy, zaburzenia widzenia, napady drgawkowe,
  • osteopenia/osteoporoza (również u kobiet).

Diagnozowanie hiperprolaktynemii

Diagnozowanie prowadzi nasz  lekarz  specjalista w trakcie wywiadu i badania fizykalnego. Podstawowym badaniem jest oznaczenie poziomu prolaktyny we krwi. Często zleca się również: test ciążowy (kobiety), badanie poziomu TSH, fT3, fT4, badanie mocznika i kreatyniny, próby wątrobowe. Gdy poziom prolaktyny przekracza 60 ng/ml, zalecamy rezonans magnetyczny głowy. To pozwala na odróżnienie hiperprolaktynemii organicznej, wywołanej przez guz przysadki (najczęściej jest to łagodny gruczolak) od hiperprolaktynemii czynnościowej, będącej efektem nadmiernej reakcji wydzielniczej na bodźce (np. stres).

Leczenie

Leczenie hiperprolaktynemii może być farmakologiczne lub chirurgiczne. Bromokryptyna, lek, który blokuje uwalnianie prolaktyny z przysadki mózgowej, może pomóc w ograniczeniu nadmiernego poziomu prolaktyny.
 Po około sześciu tygodniach przyjmowania leków powinny powrócić regularna owulacja i miesiączkowanie. Częste działania niepożądane bromokryptyny to zawroty głowy, nudności i bóle głowy, ale są łagodne i zwykle ustępują w ciągu miesiąca. Należy kontynuować przyjmowanie leku do zajścia w ciążę, ponieważ stężenie prolaktyny zwykle ponownie wzrasta, gdy lek zostaje odstawiony.