Stymulacja owulacji, zwana także stymulacją hormonalną, jest obecnie jedną z najczęstszych procedur medycznych stosowanych w leczeniu niepłodności. Głównym jej celem jest spowodowanie dojrzewania komórek jajowych i owulacji u Pacjentek z zaburzeniami tego procesu. Stymulacja owulacji jest również leczeniem z wyboru u kobiet z zaburzeniami jajeczkowania.
Pacjentka w trakcie jednego cyklu owulacyjnego zwykle produkuje jeden do dwóch pęcherzyków Graffa. Dzieje się tak dlatego, iż pod wpływem dużej dawki hormonów pobudzone zostają jajniki do produkcji pęcherzyków jajnikowych zawierających komórki jajowe.

W stymulacji hormonalnej u kobiet stosujemy:

  • Cytrynian klomifenu – jest stosowany w przypadkach zaburzeń owulacji u kobiet, których partnerzy są płodni. W prawidłowym cyklu menstruacyjnym, wydzielanie hormonu uwalniającego gonadotropiny (GnRH) sprawia, że przysadka uwalnia FSH i LH, stymulując w ten sposób rozwój pęcherzyka i owulację. Stwierdzono, że klomifen indukuje owulację u 75% kobiet niejajeczkujących i 35% z tych kobiet zachodzi w ciążę. Większość ciąż jest pojedynczych. Odsetek ciąż bliźniaczych jest mniejszy niż 10%. Klomifen jest zwykle stosowany przez 4-5 cykli. Jeżeli w tym czasie pacjentka nie zajdzie w ciążę, następnym krokiem jest zastosowanie gonadotropin.

Podstawowym wskazaniem do leczenia jest:

  • niepłodność spowodowana brakiem owulacji (najczęściej na tle zespołu policystycznych jajników (PCO) lub innych przyczyn prowadzących do nieprawidłowej fazy gonadotropowozależnej),
  • niepłodność o nieustalonej przyczynie (w ściśle wybranych sytuacjach),
  • przygotowanie do inseminacji domacicznej (w wybranej grupie kobiet),
  • preparaty zawierające gonadotropiny – leki te są produkowane poprzez ekstrakcję czynnych hormonów z moczu kobiet po menopauzie (gonadotropina menopauzalna, HMG) lub też dzięki zastosowaniu metod inżynierii genetycznej w specjalnych zaprogramowanych liniach komórkowych (rekombinowany ludzki hormon folikulotropowy, rh-FSH, rekombinowany ludzki hormon luteotropowy rh-LH). Gonadotropiny mają zdolność stymulacji wzrostu pęcherzyka lub pęcherzyków jajnikowych i zwykle są stosowane u kobiet, które nie zareagowały na leczenie cytrynianem klomifenu. Wzrost licznych pęcherzyków jajnikowych jest wykorzystywany w technikach wspomaganego rozrodu (ART),
  • preparaty gonadotropiny kosmówkowej (HCG). Również w tym przypadku dostępne są preparaty moczopochodne (u-HCG) oraz rekombinowane (rekominowana ludzka gonadotropina kosmówkowa). Hormon ten powoduje uwalnianie jaja w sposób analogiczny do LH. Zwykle lek podaje się 24 godziny po ostatniej dawce gonadotropin w celu indukcji owulacji.

Wskazaniem do stymulacji owulacji z użyciem gonadotropin są:

  • zaburzenia owulacji spowodowane hipogonadyzmem hipogonadotropowym,
  • zaburzenia funkcji układu podwzgórzowo-przysadkowego gdy stosowanie cytrynianu klomifenu nie przyniosło oczekiwanego rezultatu,
  • procedury rozrodu wspomaganego (inseminacja domaciczna, pozaustrojowe zapłodnienie – in vitro).